Gojnik – właściwości i zastosowanie herbaty górskiej

Nazywany herbatą górską lub szałwią libańską, jest rośliną od stuleci stosowaną w medycynie ludowej – zwłaszcza w krajach bałkańskich i na Bliskim Wschodzie. Jak się okazuje, jej działanie wykorzystywane jest nie tylko w celach prozdrowotnych, ale również dla poprawienia urody. Gojnik – na co pomaga i jakie skrywa właściwości?

Gojnik – co to jest?

Gojnik to roślina z rodziny jasnotowatych występująca w wielu odmianach. Najpopularniejszą jest jednak Sideritis scardica, rosnąca w górach Półwyspu Bałkańskiego. Z tego powodu nazywa się ją także herbatą górską lub herbatą pasterzy.

Szczególną popularnością gojnik cieszy się w krajach takich jak Grecja, Bułgaria, Macedonia czy Albania. W ostatnim czasie jednak, dzięki prowadzonym nad rośliną badaniom, zainteresowanie nią wzrasta również w innych zakątkach świata – w tym w Polsce.

Do celów prozdrowotnych stosuje się zarówno liście, kwiaty jak i łodygi szałwii libańskiej.

Jakie dokładnie jest jej działanie?

Gojnik – właściwości lecznicze

Prozdrowotne właściwości gojnika górskiego sprawiają, że roślina ma bardzo szeroki zakres działania. Wszystko za sprawą jego bogatego składu, a dokładnie zawartości przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych polifenoli, a także cennych flawonoidów, garbników, terpenów, kwasów fenolowych i olejków eterycznych.

Dzięki temu szałwia libańska wybierana jest często jako środek:

• Przeciwdrobnoustrojowy – badania sugerują, że może zwalczać wiele szczepów bakterii, m.in.: gronkowca złocistego, pałeczki okrężnicy oraz grzybów Candida,
• Regulujący pracę układu krążenia – gojnik rozszerza naczynia krwionośne i może mieć dobroczynny wpływ na pracę serca. Ponadto może zapobiegać niedokrwistości,

• Uspokajający, regulujący nastrój – dzięki zawartości olejku eterycznego, herbata górska może niwelować stany napięcia nerwowego, a nawet działać przeciwlękowo i antydepresyjnie. Jednocześnie nie otumania, a dodaje energii. M.in. dlatego pojawia się sporo publikacji pt. “gojnik a tarczyca”. Roślina może bowiem łagodzić uczucie zmęczenia towarzyszące niedoczynności tego narządu,
• Przeciwkaszlowy – gojnik stosowany jest wspomagająco w leczeniu zapalenia oskrzeli i zatok, ułatwiając odkrztuszanie wydzieliny,
• Łagodzący zaburzenia żołądkowo-jelitowe – m.in. dzięki zwalczaniu patogennych mikroorganizmów, gojnik na jelita to bardzo częsty wybór zwolenników naturalnej medycyny,
• Usprawniający pracę układu moczowego – napar poprawia funkcje układu moczowego, korzystnie wpływając m.in. na pracę nerek,
• Poprawiający kondycję skóry – roślina może być z powodzeniem stosowana w pielęgnacji suchej i problematycznej skóry. Dzięki zawartości przeciwutleniaczy, zwalcza wolne rodniki, spowalniając proces starzenia. Właściwości przeciwdrobnoustrojowe, sprawiają, że łagodzi objawy zakażeń skóry i przyspiesza gojenie ran.

Popularnym produktem o takich właściwościach jest  olej żywokostowy z gojnikiem. 

Gojnik – zastosowanie

Gojnik górski może być wykorzystywany na dwa sposoby, w zależności od efektu jaki chce się osiągnąć.

Można go stosować:

• Wewnętrznie – w sklepach zielarskich gojnik można nabyć w postaci suszu, z którego następnie przygotowuje się napar. Parzenie herbaty górskiej jest bardzo proste. Wystarczy łyżeczkę surowca zalać wrzątkiem i odstawić pod przykryciem na 10 minut. Po odcedzeniu napój można wypić. W zależności od potrzeby, napar warto spożywać 2-3 razy dziennie. 

Zastosowanie wewnętrzne sprawdzi się np. w przypadku: kaszlu, problemów żołądkowo-jelitowych, stanów zapalnych układu moczowego lub jako środek uspokajający.

W przypadku kłopotów trawiennych, warto pić go przed posiłkiem.

• Zewnętrznie – dużą popularnością cieszą się również kosmetyki z zawartością gojnika. Maści i kremy bywają pomoce w pielęgnacji skóry i łagodzeniu różnych problemów dermatologicznych.

Często wzbogacane są dodatkowymi składnikami, które wzajemnie wzmacniają swoje działanie. Przykładem takiego produktu jest często wybierana maść żywokostowa z gojnikiem. 

Gojnik – przeciwwskazania

Ze względu na brak dokładnych badań na temat bezpieczeństwa stosowania gojnika u kobiet w ciąży, nie zaleca się im używania tej rośliny. Dotyczy to również okresu laktacji.

Fitoterapeuci przestrzegają także przed stosowaniem szałwii libańskiej u osób poniżej 18 roku życia i pacjentów uczulonych na rośliny jasnotowate.

Warto wiedzieć, że w przypadku przyjmowania leków, należy zapytać pracownika medycznego czy nie istnieje ryzyko niekorzystnych interakcji.